Σελίδες

Σάββατο 4 Αυγούστου 2018

Αρτεμισία Τζεντιλέσκι...η ρωμαλέα ζωγραφική της, η ευφυΐα και η θαρραλέα φωνή της την έκαναν τη διασημότερη ζωγράφο του μπαρόκ...


Πιο άγρια και από τον Καραβάτζιο: 
Η ζωγράφος που εκδικήθηκε τον βιασμό της στον καμβά
...αποτύπωσε τις τραγικές στιγμές του μυθιστορηματικού βίου της 
στους πίνακες της μέσα από βίαιες βιβλικές σκηνές.
Αυτά ήταν τα έργα της: Μία κραυγή για την καταπίεση των γυναικών
 της εποχής της, μία φωνή διαμαρτυρίας για τον βιασμό της. 
Αποτέλεσμα εικόνας για Η Ιουδήθ αποκεφαλίζει τον Ολοφέρνη
Άλλωστε, το διασημότερο έργο της 
«Η Ιουδήθ αποκεφαλίζει τον Ολοφέρνη» είναι ένας πίνακας 
αιματηρής αγωνίας και φρίκης.
Με αφορμή την έκθεση «Beyond Caravaggio» 
* (Πέρα από τον Καραβάτζιο) που διοργανώνεται στη National Gallery του Λονδίνου, 12 Οκτωβρίου 2016 - 15 Ιανουαρίου 2017, την πρώτη μεγάλη 
έκθεση στη Βρετανία, με θέμα την επιρροή του Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζο, του μεγαλοφυούς Ιταλού ζωγράφου, που έφυγε από τη ζωή 
σε ηλικία μόλις 39 ετών, ο Guardian θυμίζει τη ζωή και το έργο της.
Και παράλληλα, θέτει το ερώτημα γιατί παραγνωρίστηκε: 
Επί αιώνες τα έργα της Τζεντιλέσκι αποδίδονταν σε άλλους ζωγράφους, 
ακόμη και στον πατέρα της Οράτιο.
Μόνο τις τελευταίες δεκαετίες αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον για τη ρωμαλέα ζωγράφο με τη διοργάνωση μεγάλων εκθέσεων, πρώτα στην Ιταλία και μετά 
στις ΗΠΑ.
Η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι, η διασημότερη ζωγράφος του μπαρόκ ήταν μία από 
τις πιο ευφυείς καλλιτέχνες της «σχολής» Καραβάτζιο.
Υπήρξε μία θαρραλέα γυναίκα που αγωνίστηκε με τον λόγο και τα έργα της ενάντια στην ανδρική βία -κυρίαρχη πρακτική στον κόσμο που έζησε- μία καλλιτέχνις που, όπως έδειξε ο χρόνος, άφησε ανεξίτηλο στίγμα σε μία εποχή κατά την οποία οι συντεχνίες και οι ακαδημίες ήταν για τις γυναίκες κλειστές.
Η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι κατάφερε κάτι που καμία άλλη δεν μπόρεσε να διαχειριστεί την εποχή της Αναγέννησης και του Μπαρόκ: Όπως αιώνες αργότερα, έκαναν η Φρίντα Κάλο, η Λουίζ Μπουρζουά ή, η Τρέισι Έμιν, 
έβαλε τη ζωή της στην τέχνη της.
Τα έργα της είναι αυταπόδεικτα αυτοβιογραφικά
Στον άγριο κόσμο της Τέχνης στη Ρώμη του Καραβάτζιο, οι άνδρες καλλιτέχνες ήταν πλούσιοι, αλαζόνες και μπορούσαν να κάνουν σχεδόν ο,τιδήποτε τους 
έκανε κέφι. Η Αρτεμισία πιθανώς είχε συναντήσει τον Καραβάτζιο πολλές φορές ως παιδί, ίσως μάλιστα, να την είχε ενθαρρύνει να ζωγραφίσει. 
Άλλωστε, υπήρξε στενός φίλος του πατέρα της.
Όμως, η ζωή για μία γυναίκα, παρότι ο πατέρας της είχε φιλοδοξίες για την εξόχως ταλαντούχα κόρη του (ακόμη και το κλασικό όνομα της φανερώνει 
τη διάθεση του), ήταν διαφορετική.
Η Αρτεμισία γεννήθηκε στη Ρώμη στις 8 Ιουλίου 1593.
Κόρη του ζωγράφου Οράτσιο Τζεντιλέσκι, μαθήτευσε μαζί με τα αδέλφια της δίπλα στον πατέρα της και το 1610, σε ηλικία μόλις 17 ετών, ζωγράφισε 
το πρώτο και περίφημο έργο της «Η Σωσσάννα και οι πρεσβύτεροι» 
(όπου δύο γέροι ηδονοβλεψίες κατασκοπεύουν μία νεαρή γυναίκα που 
παίρνει το λουτρό της).
Η Αρτεμισία είχε χάσει την μητέρα της στην τρυφερή ηλικία των 12 ετών και μεγάλωνε σε ένα σκληρό, συχνά βίαιο οικογενειακό περιβάλλον, όπου επιπροσθέτως σπανίως της επιτρεπόταν να βγαίνει από το σπίτι.
Το 1611 ο συνεργάτης του πατέρα της και δάσκαλος της στην προοπτική, ο 30χρονος ζωγράφος Αγκοστίνο Τάσι βίασε την Αρτεμισία, που τότε ήταν 18 χρονών.
Της υποσχέθηκε γάμο, ωστόσο η υπόσχεση δεν εκπληρώθηκε και, εννέα μήνες μετά τον βιασμό, ο πατέρας Τζεντιλέσκι άσκησε δίωξη κατά του Τάσι ο οποίος, ύστερα από δίκη επτά μηνών, αφέθηκε ελεύθερος. Ήταν προστατευόμενος του Πάπα, συνεργαζόταν με τον Οράτιο σε τοιχογραφίες στο παπικό Παλάτσο Κιρινάλε.
Τα ξεχασμένα σήμερα έργα του, είχαν την εποχή εκείνη αξιολογηθεί διαφορετικά. «Ο Τάσι είναι ο μόνος από τους καλλιτέχνες που ποτέ δεν με απογοήτευσε», είχε δηλώσει ο Πάπας Ιννοκέντιος Χ, παρότι ο Τάσι είχε ρεκόρ βίαιων εγκλημάτων και είχε περάσει ένα διάστημα στη φυλακή.
Η δίκη ήταν πρώτη είδηση στη Ρώμη και έκανε διάσημη την Αρτεμισία, αλλά με τον δυσάρεστο τρόπο.
Ήταν πρωταγωνίστρια σε σκάνδαλο πρώτου μεγέθους.
Περιέργως πως, κάθε λέξη της πολύκροτης δικαστικής αυτής υπόθεσης επιβίωσε χάρη σε μια μεταγραφή η οποία ανοίγει ένα παράθυρο στις ζωές των καλλιτεχνών της εποχής του Καραβάτζιο. Στο 400 ετών έγγραφο που διασώζεται η Αρτεμισία μιλά με φωνή εύγλωττη, θαρραλέα, συναρπαστική.
Όταν έληξε η περιπέτεια, η Αρτεμισία παντρεύτηκε τον (μέτριο) ζωγράφο και μεγαλύτερο της σε ηλικία, Πιεραντόνιο Στιαττέζι - ο γάμος κανονίστηκε από τον πατέρα της- και εγκαταστάθηκε στη Φλωρεντία.
Στη συνέχεια, έγινε ζωγράφος της Αυλής, ευνοούμενη των Μεδίκων και το 1614 η πρώτη γυναίκα - μέλος της Accademia delle Arti del Disegno.
Ήταν η χρυσή περίοδος για τη ζωή και την τέχνη της: Στη Φλωρεντία γνώρισε τον Γαλιλαίο, αλλά και τον Φραντσέσκο Μαρία ντι Νικολό Μαρίνγκι, ο οποίος έγινε ισόβιος εραστής και οικονομικός υποστηρικτής της.
Ήταν η μοναδική γυναίκα ζωγράφος της εποχής που είχε δικό της μεγάλο ατελιέ με βοηθούς, όμως, ο τρόπος ζωής της δημιούργησε χρέη και το 1620 επέστρεψε στην Ρώμη. Ο γάμος της είχε λήξει προ πολλού.
Βεβαίως, ήταν διάσημη σε όλη την Ευρώπη.
Το 1630 εγκαταστάθηκε στη Νάπολη, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής της, εκτός από την περίοδο της παραμονής της στην Αγγλία, όταν συνεργάστηκε και πάλι με τον πατέρα της ο οποίος είχε γίνει ζωγράφος του Καρόλου Α΄ το 1638.
Ο Οράτσιο πέθανε έναν χρόνο αργότερα, το 1639 και η Αρτεμισία επέστρεψε στη Νάπολη.
Πέθανε το 1653 ή 1654.
Στους πίνακες της η Αρτεμισία έχει έναν άγριο ρεαλισμό που ακόμα και ο Καραβάτζιο δεν είχε τολμήσει: Θα χρειαστούν δύο γυναίκες για να σκοτώσουν αυτό το κτήνος, έλεγε για το έργο της «Η Ιουδήθ αποκεφαλίζει τον Ολοφέρνη», που κατά πολλούς μαρτυρά την τραυματική εμπειρία του βιασμού της.
Ο εν λόγω πίνακας υπάρχει σε δύο εκδοχές: Η πρώτη εκδοχή του 1620 βρίσκεται στη Νάπολη και η δεύτερη εκδοχή που τη ζωγράφισε το 1621, στη Φλωρεντία.
* Πρωταγωνιστές της έκθεσης είναι οι Καραβατζίστι, οι ζωγράφοι που επηρεάστηκαν από το ύφος του Καραβάτζιο -μαθητές, αντιγραφείς, ανταγωνιστές, επίγονοι σε Ιταλία, Γαλλία, Ολλανδία, Ισπανία, Φλάνδρα- μεταξύ αυτών και η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι.
Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg
Ο Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζο 
ιταλ.: Michelangelo Merisi da Caravaggio, 1571 - 1610, γνωστός περισσότερο απλά ως Καραβάτζο, ήταν Ιταλός ζωγράφος, το έργο του οποίου ανήκει χρονικά στα τέλη του 16ου έως τις αρχές του 17ου αιώνα. Αν και οι πρώιμοι πίνακές του περιλάμβαναν κυρίως προσωπογραφίες, σταδιακά εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους ζωγράφους θρησκευτικών σκηνών. Το νατουραλιστικό ύφος του και η ανάδειξη της ανθρώπινης φύσης των αποστόλων και των μαρτύρων στα έργα του θεωρήθηκε ότι εξυπηρετούσαν τις βλέψεις της Αντιμεταρρύθμισης. Με την τεχνική του κιαροσκούρο κατάφερε να ενισχύσει το δραματικό στοιχείο και το μυστηριακό χαρακτήρα της πίστης, ενώ συνολικά η επαναστατική τεχνική των δραματικών φωτοσκιάσεων του τενεμπρισμού, όπως την εισήγαγε ο Καραβάτζο, σφράγισε την μπαρόκ σχολή της ζωγραφικής.

Έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους πρώτους μοντέρνους ζωγράφους, ενώ σημαντική θεωρείται η συνολική επίδρασή του στην ευρωπαϊκή ζωγραφική. Παρά την επίδραση που είχε το έργο του στην εποχή του, αλλά και τις ισχυρές αντιδράσεις που προκάλεσε, περιέπεσε σε λήθη τους αιώνες που ακολούθησαν το θάνατό του, για να επανέλθει στο προσκήνιο κυρίως στη διάρκεια του 20ού αιώνα, καταλαμβάνοντας και διατηρώντας έως σήμερα περίοπτη θέση στην ιστορία της ευρωπαϊκής τέχνης.
 Î‘ποτέλεσμα εικόνας για Καραβάτζιο
Η ρωμαλέα ζωγραφική της, η ευφυΐα και η θαρραλέα φωνή της την έκαναν τη διασημότερη ζωγράφο του μπαρόκ
Πριν από τον 19ο αιώνα οι περισσότερες γυναίκες ζωγράφοι ήταν συνήθως κόρες ή σύζυγοι καλλιτεχνών.
Η πιο γνωστή ζωγράφος πριν από αυτό τον αιώνα ήταν η Κλάρα Πέιτερς, η οποία πιθανολογείται πως ήταν γραμμένη στην συντεχνία του Αγίου Λουκά στην Αμβέρσα στις αρχές του 17ου αιώνα. Ακόμα και για τη διάσημη Κλάρα Πέιτερς, οι ιστορικοί τέχνης εικάζουν ότι πιθανόν ήταν θυγατέρα κάποιου ζωγράφου, οπότε δεν θα χρειαζόταν να καταγραφεί ως εκπαιδευόμενη. Αυτό μπορεί να ισχύει για τη Marie Blancour, τη Γαλλίδα ζωγράφο του 17ου αιώνα για την οποία δεν έχουμε καμία πληροφορία εκτός από αυτό το έργο της, το μόνο γνωστό, το οποίο βρίσκεται στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης.
Οι Ακαδημίες Τεχνών έθεσαν για πολλά χρόνια τις γυναίκες σε μειονεκτική θέση. Οι γυναίκες δεν μπορούσαν να κάνουν σχέδιο, το αντρικό γυμνό ήταν απαγορευμένο και το μόνο που απεικόνιζαν ήταν λουλούδια και νεκρές φύσεις. Οι εξαιρέσεις είναι ελάχιστες, όπως μυθικές είναι οι ιστορίες των γυναικών που μεταμφιεσμένες σε άντρες παρακολουθούσαν μαθήματα. Έτσι οι γυναίκες ζωγράφοι ειδικεύθηκαν σε «μικρότερες» κατηγορίες έργων: πορτρέτα, νεκρές φύσεις και ζωγραφική ζώων.
Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου έχει ανάμεσα στα χιλιάδες έργα της, 18 μόλις έργα γυναικών καλλιτεχνών, ανάμεσά τους η Rosa Bonheur, η Rosalba Carriera, η Catharina van Hemessen, η Judith Leyster, η Berthe Morisot, η Rachel Ruysch και η Vigée Le Brun που ήταν οι πιο επιτυχημένες και διάσημες γυναίκες ζωγράφοι στην εποχή τους.
Κλάρα Πέιτερς: Vanitas
The Horse Fair 1855, Rosa Bonheur, National Gallery
Berthe Morisot, Summer’s Day, National Gallery
Mademoiselle Brongniart 1788, Elisabeth Louise Vigée Le Brun, National Gallery
Στις βρετανικές εφημερίδες έγινε πρωτοσέλιδο η απόκτηση του 19ου έργου γυναίκας ζωγράφου από την Εθνική Πινακοθήκη. Πρόκειται για την απόκτηση της σπάνιας αυτοπροσωπογραφίας της ζωγράφου του 17ου αιώνα Αρτεμισίας Τζεντιλέσκι, ως Αγίας Αικατερίνης. 
Το έργο πουλήθηκε σε δημοπρασία την περασμένη άνοιξη και ο αγοραστής του έργου ήταν η Εθνική Πινακοθήκη που αγόρασε το έργο για 3,6 εκατομμύρια δολάρια, τιμή ρεκόρ για το έργο του καλλιτέχνη.
Η εικόνα είναι ένα αληθινό κόσμημα. 
Με μέγεθος 28×28 ίντσες, βρίσκεται σε εξαιρετική κατάσταση και η Αγία που απεικονίζει έχει αναμφισβήτητα ομοιότητες με τη ζωγράφο, η οποία έχει επαναλάβει το θέμα σε έναν πίνακα που βρίσκεται στην γκαλερί Ουφίτσι της Φλωρεντίας. Οι δυο συνθέσεις είναι παρόμοιες με μόνη διαφορά το βλέμμα. Στο έργο της Εθνικής Πινακοθήκης, η Αρτεμισία κοιτά κατάματα το θεατή του έργου.
Αρτεμισία Τζεντιλέσκι, αυτοπροσωπογραφία ως Αγία Αικατερίνη, National Gallery
H Αρτεμισία Τζεντιλέσκι υπήρξε η πιο σπουδαία γυναίκα ζωγράφος του 17ου αιώνα. Η ρωμαλέα ζωγραφική της, η θαρραλέα φωνή της και η ζωγραφική της ευφυΐα την έκαναν τη διασημότερη ζωγράφο του μπαρόκ, ενώ το ενδιαφέρον για το έργο της έχει αναζωπυρωθεί ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες με εκθέσεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Η Τζεντιλέσκι με τα έργα της σχολίασε την ανδρική βία στην εποχή της καθώς και η ίδια είχε υπάρξει θύμα βιασμού και είχε πρωταγωνιστήσει σε ένα πρωτοφανές σκάνδαλο στην εποχή της. Πολλοί θεωρούν ότι τα έργα της είναι αυτοβιογραφικά. Γεννημένη στη Ρώμη το 1593, κόρη του ζωγράφου Οράσιο Τζεντιλέσκι μαθήτευσε δίπλα στον πατέρα και τα αδέρφια της. Ο μύθος λέει πως η Αρτεμισία είχε συναντήσει τον διάσημο ζωγράφο Καραβάτζιο ως παιδί αφού ήταν στενός φίλος του πατέρα της.
Η Αρτεμισία μεγάλωνε μόνη, χωρίς μητέρα σε μια οικογένεια αλλά και μια κοινωνία ανδροκρατούμενη, ζώντας κυρίως μέσα στο σπίτι της. 
Ήταν 18 ετών, όταν ο 30χρονος ζωγράφος Αγκοστίνο Τάσι, τη βίασε και αθέτησε την υπόσχεση γάμου που της είχε δώσει. 
Ο πατέρας της τον έσυρε στα δικαστήρια, τα οποία τον αθώωσαν καθώς ήταν προστατευόμενος του Πάπα Ιννοκέντιου του 10ου. 
Η δίκη έφερε την Αρτεμισία σε πρώτο πλάνο και περιγράφει τη ζωή των γυναικών στην εποχή της. 
Λίγο καιρό αργότερα η Αρτεμισία παντρεύτηκε τον ζωγράφο Πιεραντόνιο Στιαττέζι και εγκαταστάθηκε στη Φλωρεντία. 
Οι Μέδικοι την πήραν υπό την προστασία τους και το 1614 έγινε η πρώτη γυναίκα μέλος της Accademia delle Arti del Disegno.
Στη Φλωρεντία γνωρίζει άλλον έναν άντρα, ο οποίος υπήρξε προστάτης της και εραστής της, τον Φραντσέσκο Μαρία ντι Νικολό Μαρίνγκι. 
Ο Μαρίνγκι της εξασφάλισε δικό της εργαστήριο και βοηθούς, κάτι εξαιρετικά σπάνιο στην εποχή της. 
Επέστρεψε στη Ρώμη λίγα χρόνια αργότερα εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που είχε δημιουργήσει και το 1630 εγκαταστάθηκε στη Νάπολη, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής της.
Ο θαυμαστός ρεαλισμός των έργων της τα καθιστά απαράμιλλα. 
Η Τζεντιλέσκι ζωγραφίζει με δύναμη και τόλμη, στο ύφος του Καραβάτζιο 
αλλά καταφέρνει και διατηρεί μέσα στο έργο της τη δική της φωνή. 
Την κατατάσσουν ανάμεσα στους Καραβατζιστές και τα αριστουργηματικά της έργα διακρίνονται για την αποφασιστικότητα και την ισχυρή προσωπικότητα 
της δημιουργού τους.
Danae, Artemisia Gentileschi
Judith Beheading Holofernes, Artemisia Gentileschi
Sleeping Venus, Artemisia Gentileschi
Self-portrait as the Allegory of Painting, Artemisia Gentileschi
Woman Playing a Lute, Artemisia Gentileschi
Judith and her Maidservant, Artemisia Gentileschi
Κείμενο: Αργυρώ Μποζώνη
http://www.elculture.gr/blog/article/%CE%B7-82/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου