Η εμπεριστατωμένη επισκόπηση της Επιτροπής για τον τρόπο με τον οποίον τα κράτη μέλη εφαρμόζουν την οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα και την οδηγία για τις πλημμύρες καταλήγει ότι υπάρχουν θετικές τάσεις, αλλά επίσης ανησυχία για τις μελλοντικές προοπτικές.
»
Το πρώτο σημαντικό εύρημα είναι ότι η νομοθεσία της ΕΕ έχει βελτιώσει την προστασία του ύδατος, όσον αφορά την ποσότητα αλλά και την ποιότητα. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι μπορούν τώρα να πίνουν νερό από τη βρύση και να κολυμπούν στα παράκτια ύδατα αλλά και σε χιλιάδες ποτάμια και λίμνες σε όλη την ΕΕ. Επίσης, έχουν χαρτογραφηθεί οι κίνδυνοι πλημμύρας, ενώ τα κράτη μέλη καταρτίζουν σχέδια προκειμένου να τους διαχειριστούν καλύτερα.
Η εφαρμογή της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα βοηθάει να διασφαλιστεί ότι υπάρχει αρκετό καθαρό νερό για τους ανθρώπους, τη φύση και τους οικονομικούς τομείς που εξαρτώνται από αυτό, όπως η γεωργία, η υδατοκαλλιέργεια, η ενέργεια, οι μεταφορές και ο τουρισμός. Η ρύπανση έχει μειωθεί τα τελευταία 20 χρόνια, και λίγα περισσότερα από τα μισά επιφανειακά ύδατα —ποτάμια, λίμνες και ακτές— έχουν τώρα φτάσει σε μια «καλή οικολογική κατάσταση».
Όμως, η Ευρώπη έχει να διανύσει ακόμη πολύ δρόμο για να πετύχει καλή οικολογική κατάσταση για όλα τα επιφανειακά ύδατα έως το 2015. Για να επιταχυνθεί ο ρυθμός αλλαγής, η ανακοίνωση προτείνει διάφορες προσεγγίσεις , συμπεριλαμβανομένης της ευφυέστερης τιμολόγησης του νερού, των αυστηρότερων ελέγχων για τις υδροληψίες και τη χρήση του νερού στις βιομηχανικές μονάδες, καθώς και της δράσης κατά της ρύπανσης γεωργικής προέλευσης. Επίσης, θα βοηθήσει η αυξημένη χρήση προγραμμάτων περιφερειακής και αγροτικής ανάπτυξης για τους σκοπούς της προστασίας του νερού.
Κανένα περιθώριο για εφησυχασμό
Δεκαετίες υποβάθμισης και αναποτελεσματικής διαχείρισης σημαίνει ότι ένας κεντρικός στόχος της νομοθεσίας της ΕΕ για το νερό —καλή περιβαλλοντική ποιότητα για όλα τα ύδατα της ΕΕ μέχρι φέτος— δεν θα επιτευχθεί σε σχεδόν το ήμισυ των επιφανειακών υδατικών συστημάτων της Ευρώπης. Η υπερεκμετάλλευση των υδάτινων πόρων και η ρύπανση εξακολουθούν να βλάπτουν την οικολογική κατάσταση, τα αποθέματα ψαριών και τη βιοποικιλότητα.
Ιδιάζοντα προβλήματα είναι οι υπερβολικές υδροληψίες με σκοπό την άρδευση στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, και η διαδεδομένη ρύπανση από θρεπτικές ουσίες προερχόμενες από τη γεωργία. Η παρακολούθηση της χημικής κατάστασης των επιφανειακών υδάτων είναι ανεπαρκής, καθώς η κατάσταση για επάνω από το 40 % των υδατικών συστημάτων είναι ακόμα άγνωστη.«Θεωρώ ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για εφησυχασμό», είπε ο Karmenu Vella, επίτροπος της ΕΕ αρμόδιος για θέματα περιβάλλοντος, θαλάσσιας πολιτικής και αλιείας. «Η έκθεση καταδεικνύει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να διατηρήσουν και να ενισχύσουν τη δράση τους προκειμένου να εφαρμόσουν την οδηγία πλαίσιο για το νερό καθώς και την οδηγία για τις πλημμύρες [...] αντιμετωπίζοντας τη ρύπανση, τις υπερβολικές υδροληψίες και τις αλλαγές στα ποτάμια.»
Ζημίες προκαλούνται επίσης από αλλαγές στη ροή των ποταμών, ως αποτέλεσμα ανεπαρκούς σχεδιασμού όσον αφορά την υδροηλεκτρική ενέργεια, την ευθυγράμμιση, διαπλάτυνση και βάθυνση για τη ναυσιπλοΐα. Στο παρελθόν, είχαν οικοδομηθεί πολλά φράγματα χωρίς μέτρα πρόληψης, όπως ιχθυοδιόδους, ενώ η προστασία από τις πλημμύρες βασίζεται ακόμα στις «γκρίζες» υποδομές, όπως τοιχία και αναχώματα, που μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στο κατάντι.
Δυνάμει της οδηγίας για τις πλημμύρες, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να έχουν διατυπώσει τα σχέδια τους για τις πλημμύρες έως το τέλος του 2015. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τη χρήση «πράσινων» υποδομών και μιας προσέγγισης βάσει της λεκάνης απορροής ποταμού: δημιουργία χώρου, συχνά με τη μορφή υγροτόπων, ώστε τα ποτάμια να πλημμυρίζουν νωρίτερα κατά τη ροή τους, πριν φτάσουν σε κατοικημένες περιοχές. Η αποκατάσταση των πεδιάδων κατάκλυσης και η αναδιαμόρφωση των μαιάνδρων των ποταμών μπορούν αμφότερα να προλάβουν τις πλημμύρες και να προβούν προς όφελος της ποιότητας του ύδατος και της βιοποικιλότητας.
Ο επίτροπος Vella υπέβαλε συστάσεις για τη βελτίωση της εφαρμογής των πολιτικών για το νερό, στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τα Ύδατα, στις 24 Μαρτίου, στις Βρυξέλλες. Οι εν λόγω συστάσεις αφορούν την καλύτερη παρακολούθηση της κατάστασης του νερού, λύσεις που προσαρμόζονται στα υπάρχοντα προβλήματα της κάθε λεκάνης απορροής ποταμού, την αντιμετώπιση της ρύπανσης γεωργικής προέλευσης και περισσότερα κίνητρα για αποδοτική χρήση του νερού καθώς και κάλυψη του κόστους βάσει της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
Καθαρότερο νερό, λιγότερες δαπάνες, μεγαλύτερη ανάπτυξη
Η εφαρμογή τέτοιων μέτρων δεν συνεπάγεται αναγκαστικά επιπλέον κόστος, και όταν συνεπάγεται, υπάρχουν σαφείς επιχειρηματικές προοπτικές. Η ανεπιτυχής μέριμνα για τους περιορισμένους υδάτινους πόρους τώρα, θα σημάνει πολύ περισσότερες δαπάνες στο μέλλον, οι οποίες θα προκύψουν λόγω της ανάγκης καθαρισμού των υδάτων, των υγειονομικών κινδύνων, της δαπανηρότερης γεωργίας, των ξηρασιών και των πλημμυρών, και της απώλειας τουρισμού.
Το κόστος της μη ανάληψης δράσης κατά των πλημμυρών, για παράδειγμα, οι οποίες αναμένεται να αυξηθούν με την κλιματική αλλαγή, μπορεί να ανέλθει σε 20 δισεκατ. ευρώ ετησίως έως το 2020 στην Ευρώπη, και 46 δισεκατ. ετησίως έως το 2050.
Η κλίμακα των δραστηριοτήτων στον τομέα της διαχείρισης υδάτων (δηλ. στον τομέα της υδροδότησης και διαχείρισης λυμάτων) μπορεί να μας προκαλέσει εκπλήξεις: η πολιτική της ΕΕ για τα ύδατα έχει συμβάλει στη δημιουργία ενός δυναμικού, πρωτοπόρου παγκοσμίως τομέα που περιλαμβάνει τώρα 9 000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και προσφέρει περίπου 500 000 θέσεις εργασίας στην Ευρώπη.
Και τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να ενεργήσουν μεμονωμένα, καθώς διατίθεται χρηματοδότηση της ΕΕ για τη στήριξη των προσπαθειών τους όσον αφορά την επεξεργασία των λυμάτων ή τη μείωση των κινδύνων πλημμύρας. Από τα ταμεία περιφερειακής και αγροτικής ανάπτυξης έως το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας «Ορίζοντας 2020», οι πόροι μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικότερα και με πιο ολοκληρωμένο τρόπο.
Η διάχυτη ρύπανση γεωργικής προέλευσης αφορά ακόμα το 90 % των λεκανών απορροής ποταμών. Επομένως, η Ευρώπη έχει μπροστά της μακρά πορεία. Ωστόσο, ο επίτροπος Vella υπογράμμισε και τη θετική πλευρά: «Παρατηρείται βελτίωση της τάξης του 10 % σε σχέση με το σημείο αναφοράς του 2009», είπε, «πράγμα που σημαίνει ότι 10 000 περισσότερα υδατικά συστήματα, όπως ποτάμια, λίμνες, εκβολές ποταμών και παράκτιες περιοχές οδεύουν τώρα προς αποκατάσταση.»
Το ποτήρι μπορεί να είναι μισογεμάτο ή μισοάδειο• όμως, όπως κι αν είναι, η Ευρώπη χρειάζεται σύντομα να της φέρουν ένα γεμάτο ποτήρι νερό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου