Πάσχα
Η λέξη "Πάσχα", προέρχεται από το Εβραϊκό "Πασάχ" που σημαίνει "Πέρασμα".
Οι Εβραίοι γιορτάζουν το "Πασάχ" στην ανάμνηση της απελευθέρωσης τους
από τους Αιγυπτίους και το πέρασμα από την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ οι Χριστιανοί
γιορτάζουν την Ανάσταση του Χριστού και το πέρασμα από τον θάνατο στη ζωή.
Η αντίστοιχη ελληνική λέξη για το "Πάσχα" είναι "Λαμπρή" γιατί η μέρα της Ανάστασης
του Χριστού είναι μια μέρα γεμάτη χαρά και ευεξία.
Το Πάσχα είναι μια κινητή γιορτή.
Ο εορτασμός, με απόφαση της Α' Οικουμενικής Συνόδου, το 325 μ.Χ.,
γίνεται την πρώτη Κυριακή μετά την πρώτη πανσέληνο της εαρινής ισημερίας.
Το Πάσχα είναι η πιο ιερή μέρα των ελληνικών εορτών, αλλά και η πιο χαρούμενη,
μια γιορτή της άνοιξης και της αναγέννησης
(κατά την κυριολεκτική αλλά και την μεταφορική της έννοια).
Οι Έλληνες γιορτάζουν το Πάσχα στην εξοχή, συνήθως στις ιδιαίτερες πατρίδες τους....
Κυριακή των Βαΐων (Βαϊοφόρος)
Η Κυριακή των Βαΐων είναι η αρχή της Μεγάλης Εβδομάδας.
Το πρωί, όλες οι εκκλησίες προσφέρουν βάγια θυμίζοντας έτσι
την θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στην Ιερουσαλήμ, πριν τα Πάθη του.
Επιτρέπεται η κατανάλωση του ψαριού.
Μόνο για να βρούμε την δύναμη να συνεχίσουμε την νηστεία
για άλλες 6 μέρες.
Το απόγευμα της Κυριακής των Βαΐων και κάθε απόγευμα της
Μεγάλης Εβδομάδας, οι άνθρωποι πηγαίνουν στην εκκλησία
και παρακολουθούν την "Ακολουθία του Νυμφίου", μια ιδιαίτερη λειτουργία.
Την Κυριακή των Βαΐων, σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου
του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όλοι οι ναοί στολίζονται με κλαδιά από βάγια,
από φοίνικες δηλαδή ή από άλλα νικητήρια φυτά, όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά
και ελιά. Μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς.
Η εκκλησία μας καθιέρωσε ήδη από τον 9ο αιώνα το έθιμο αυτό μια
και όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης
«όχλος πολύς...έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ».
Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, στα Ιεροσόλυμα, ο επίσκοπος έμπαινε
στην πόλη «επί πώλου όνου», αναπαριστάνοντας το γεγονός,
ενώ στα βυζαντινά γίνονταν «ο περίπατος του αυτοκράτορα»,
από το Παλάτι προς τη Μεγάλη Εκκλησία.
Στη διαδρομή αυτή ο αυτοκράτορας μοίραζε στον κόσμο βάγια
και σταυρούς και ο Πατριάρχης σταυρούς και κεριά.
Με τα βάγια οι πιστοί στόλιζαν τους τοίχους των σπιτιών
και το εικονοστάσι τους.
Μεγάλη Δευτέρα
Τη Μεγάλη Δευτέρα αρχίζει η πιο αυστηρή νηστεία.
Στην Καστοριά, τη Μεγάλη Δευτέρα, τη Μεγάλη Τρίτη
και τη Μεγάλη Τετάρτη δεν έτρωγαν τίποτα, μόνο λίγο νερό έπιναν,
κυρίως οι κοπέλες, γιατί πίστευαν πως της νηστικής καρδιάς πιάνει
η ευχή και έτσι θα έβρισκαν γαμπρό.
Στην Πάρο, όλη τη Μεγάλη Βδομάδα, οι καμπάνες πενθούσαν. "Χήρευαν".
Ο κράχτης καλούσε τους πιστούς στην εκκλησία.
Κάθε δουλειά έπρεπε να σταματήσει. Ακόμα και τον αργαλειό ξέλυναν,
"τον ξέκαμναν" μια και ο Χριστός ήταν Σταυρωμένος.
Μόνο ο καθαρισμός των σπιτιών επιτρεπόταν και η προετοιμασία
για όλα τα απαραίτητα του Πάσχα.
Μεγάλη Τρίτη
Οι προετοιμασίες ξεκινούν και η νηστεία συνεχίζεται.
Το απόγευμα στην εκκλησία ακούμε τον ύμνο της Κασσιανής.
Το απόγευμα στην εκκλησία ακούμε τον ύμνο της Κασσιανής.
Μεγάλη Τετάρτη
Τη Μεγάλη Τετάρτη παρασκεύαζαν τη νέα ζύμη, το προζύμι της χρονιάς.
Στις γειτονιές της Αθήνας μάλιστα η εκκλησάρισσα πήγαινε από
σπίτι σε σπίτι, μάζευε αλεύρι και το ζύμωνε χωρίς προζύμι.
Το πήγαινε στον παπά και εκείνος ακουμπούσε πάνω του το σταυρό
με το Τίμιο Ξύλο και το αλεύρι ανέβαινε.
Αυτό θα ήταν το προζύμι της χρονιάς.
Η εκκλησάρισσα μοίραζε από λίγο σε κάθε σπίτι.
Την Μεγάλη Τετάρτη, γίνεται το Μέγα Ευχέλαιο ενώ οι πιστοί γονατίζουν
πριν οι ιερείς τους χρίσουν με το Άγιο Λάδι για να λάβουν συγχώρεση.
Το απόγευμα, στις εκκλησίες, το θέμα της λειτουργίας είναι
το "Πλύσιμο των ποδιών των Μαθητών" που γίνεται σε πολλά μέρη.
Για παράδειγμα, στην Πάτμο στήνεται μια εξέδρα
στην πλατεία της πόλης. Κατά την λειτουργία, που διαρκεί περίπου
μιάμιση ώρα, ο ιερέας που "παίζει τον ρόλο" του Χριστού,
πλένει τα πόδια δώδεκα μοναχών -οι μαθητές- μια μίμηση της πράξης
του Χριστού πριν την Σταύρωση Του.
Μεγάλη Πέμπτη
Οι προετοιμασίες για τον εορτασμό της Ανάστασης ξεκινούν την Μ. Πέμπτη.
Οι νοικοκυρές φτιάχνουν παραδοσιακά τσουρέκια, αυγοκούλουρα,
κουλούρια ούζου και χρωματιστά αυγά (κυρίως κόκκινα).
Από την αρχαιότητα το αυγό συμβολίζει την αναγέννηση της ζωής
και το κόκκινο χρώμα συμβολίζει το αίμα του Χριστού.
Στο παρελθόν, οι άνθρωποι συνήθιζαν να τοποθετούν το πρώτο αυγό
στο εικονοστάσι του σπιτιού για να διώξουν τα κακά πνεύματα.
Το αυγό, πανάρχαιο σύμβολο της γένεσης του κόσμου,
της γέννησης της ζωής, το συναντάμε σε πολλές λατρείες,
τόσο πρωτόγονες, όσο και περισσότερο εξελιγμένες.
Έχει μέσα του δύναμη ζωική και πίστευαν πως μπορούσε να
την μεταδώσει στους ανθρώπους, τα ζώα, τα φυτά.
Γιατί όμως βάφονται κόκκινα τα αυγά;
Η παράδοση λέει πως:
"Όταν είπαν πως αναστήθηκε ο Χριστός, κανείς δεν το πίστευε.
Μια γυναίκα, που κρατούσε στο καλάθι της αυγά, φώναξε:
"Μπορεί από άσπρα να γίνουν κόκκινα;"
Και, ώ του θαύματος έγιναν!"
Μερικοί πιστεύουν ότι τα αυγά βάφονται κόκκινα σε ανάμνηση
του αίματος του Χριστού, που χύθηκε για εμάς τους ανθρώπους.
Κόκκινο είναι και το χρώμα της χαράς.....[...] 2epal-n-smyrn.att.sch.gr
Μεγάλη Παρασκευή
Η Παρασκευή είναι η πιο ιερή από τις μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας,
η μέρα της αποκορύφωσης των Παθών του Χριστού με την αποκαθήλωση
και την ταφή Του.
Στην Ελλάδα τα μαγαζιά είναι κλειστά μέχρι τις 12 το μεσημέρι.
Με το τέλος της "Αποκαθήλωσης" ξεκινά η διαδικασία του θρήνου
μεταφέροντας ένα ομοίωμα του σώματος του Χριστού.
Κατά την διάρκεια της αναπαράστασης της αφαίρεσης του σώματος
του Χριστού από τον Σταυρό ραίνεται με ροδοπέταλα και τοποθετείται
στον ιερό βωμό.
Όλη μέρα οι καμπάνες της εκκλησίας κτυπούν με πένθιμο κτύπο.
Επειδή είναι ημέρα θρήνου, οι νοικοκυρές δεν κάνουν καθόλου
δουλειές στο σπίτι, αποφεύγοντας ακόμη και το μαγείρεμα.
Όταν σταυρώθηκε λένε ο Χριστός, η Παναγία καθόταν στην παρηγοριά,
στο τραπέζι που γίνεται μετά τις κηδείες. Πέρασε μια καλογριά την
είδε και σχολίασε:
"Ποιος είδε γιο στο σταυρό και μάνα στο τραπέζι."
Η Παναγία ακούγοντας την της είπε: "Σύρε, μάνα Καλή,
μήτε να ψάλλεσαι, μήτε να λειτουργιέσαι. Αν κρεμασθώ εγώ,
θα κρεμασθούν μανάδες κι αν πνιγώ εγώ, θα πνιγούν μανάδες.
Μονάχα κάθομαι στην παρηγοριά για να παρηγορηθούν όλες οι μανάδες".
Η μάνα Καλή έφυγε μετανιωμένη και λυπημένη και γι αυτό ενώ
υπάρχει Αγία Καλή δεν λειτουργιέται.
Αυτή η παράδοση ζωντανεύει κάθε Μεγάλη Παρασκευή....
[...] 2epal-n-smyrn.att.sch.gr
Μεγάλο Σάββατο
Ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου οι εκκλησίες στολίζονται με δαφνόφυλλα.
Μόλις ο παπάς πει:
"Ανάστα ο θεός κρίναι την γην" αρχίζει να τα σκορπίζει στην εκκλησία.
Κι ενώ οι γυναίκες μαζεύουν τα δαφνόφυλλα
-με αυτά θα διώχνουν τα ποντίκια-, οι καμπάνες χτυπάνε με δύναμη.
Στην Κορώνη, όσοι δεν έχουν όπλα, σπάνε ένα τσουκάλι
"προς χαράν του Χριστού και πομπή των Οβραίωνε".
Με το θόρυβο θέλουν να φοβίσουν και να διώξουν τους δαίμονες,
για να μην αντιδράσουν στην Ανάσταση του Χριστού.
Σε πολλές περιοχές υπάρχει το έθιμο του 'σεισμού'.
Αυτό είναι μια αναπαράσταση του σεισμού που έγινε μετά
την Ανάσταση, όπως περιγράφεται στην Βίβλο.
Το εκκλησίασμα κτυπά τα στασίδια ρυθμικά,
ενώ έξω το χάος βασιλεύει, με πυροβολισμούς, κροτίδες
και πυροτεχνήματα.
Αυτό είναι η τελετή της 'Πρώτης Ανάστασης'.
Μεγάλο Σάββατο
*Ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου οι εκκλησίες στολίζονται
με δαφνόφυλλα.
Μόλις ο παπάς πει: "Ανάστα ο θεός κρίναι την γην" αρχίζει
να τα σκορπίζει στην εκκλησία.
Κι ενώ οι γυναίκες μαζεύουν τα δαφνόφυλλα
-με αυτά θα διώχνουν τα ποντίκια-, οι καμπάνες χτυπάνε με δύναμη.
Στην Κορώνη, όσοι δεν έχουν όπλα, σπάνε ένα τσουκάλι
"προς χαράν του Χριστού και πομπή των Οβραίωνε".
Με το θόρυβο θέλουν να φοβίσουν και να διώξουν τους δαίμονες,
για να μην αντιδράσουν στην Ανάσταση του Χριστού.
Σε πολλές περιοχές υπάρχει το έθιμο του 'σεισμού'.
Αυτό είναι μια αναπαράσταση του σεισμού που έγινε μετά
την Ανάσταση, όπως περιγράφεται στην Βίβλο.
Το εκκλησίασμα κτυπά τα στασίδια ρυθμικά, ενώ έξω
το χάος βασιλεύει, με πυροβολισμούς, κροτίδες και πυροτεχνήματα.
*Αυτό είναι η τελετή της 'Πρώτης Ανάστασης'
"Δεύτε λάβετε φως" και με τις άσπρες τους λαμπάδες
παίρνουν το Άγιο Φως.
Στα Καλάβρυτα, μάλιστα, τη λαμπάδα τους την ανάβουν κατά οικογένειες
και στην Αθήνα τα κορίτσια έπαιρναν φως μόνο από άντρα,
για να παντρευτούν.
Μόλις ακουστεί το "Χριστός Ανέστη" γίνεται πανδαιμόνιο.
"Το καταπέτασμα του ναού εσκίσθη εις δύο... και η γη εσείσθη..."
λέει το Ευαγγέλιο και στην Χίο χτυπούν τα στασίδια,
στην Κέρκυρα πετάνε από τα παράθυρα και τα μπαλκόνια
πήλινα δοχεία, όλοι ανταλλάσσουν ασπασμούς και τσουγκρίζουν
τα αυγά τους.
Μόλις γίνει η Ανάσταση, στην ύπαιθρο πάντα, οι πόρτες της εκκλησίας
κλείνουν και ο νεωκόρος, που βρίσκεται πίσω τους,
παριστάνει το διάβολο ή τον Άδη.
Αφού κάνουν τρεις κύκλους την εκκλησία ψάλλοντας, κλωτσούν
την κεντρική πόρτα και ο παπάς φωνάζει: "Άρατε πύλας!" που σημαίνει
ανοίξτε τις πύλες. Από μέσα ρωτάει ο νεωκόρος:
"Ποιος είσαι;" "Άρχων ισχυρός" του απαντάει και χτυπάει την πόρτα
με το πόδι του, μπαίνει μέσα στην εκκλησία, κρατώντας το Άγιο Φως
και διώχνει με αυτό τον τρόπο το διάβολο.
Σε μερικά μέρη το έθιμο γίνεται την επομένη, στην Αγάπη.
Μια άλλη ιδιαίτερη παράδοση της Πρώτης Ανάστασης είναι το έθιμο τ
ου 'πετάγματος των σταμνών', που γίνεται σε κάποια Ιόνια νησιά
και κυρίως στην Κέρκυρα. Οι ντόπιοι πετούν στάμνες από τα παράθυρά τους,
και αυτά σπάζουν στο δρόμο. Κάποιες φορές οι στάμνες είναι γεμάτες
νερό για να κάνουν μεγαλύτερο θόρυβο.
Επίσης κρεμούν ένα κόκκινο πανί στα παράθυρα
(κόκκινο είναι το χρώμα της Ανάστασης).
Λαμπρή
Μεγάλη Κυριακή ή Κυριακή του Πάσχα ή Λαμπρή ή Πασχαλιά
Το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, σε πολλά μέρη της χώρας το αρνί
ετοιμάζεται στην σούβλα. Σε άλλες περιοχές, το κρέας για το πασχαλινό τραπέζι
- αρνί ή κατσίκι - ψήνεται στον φούρνο, γεμιστό με ρύζι, κουκουνάρια και σταφίδες..
Υπάρχει γιορτινή ατμόσφαιρα παντού και οι άνθρωποι τρώνε
Υπάρχει γιορτινή ατμόσφαιρα παντού και οι άνθρωποι τρώνε
και χορεύουν συνήθως μέχρι αργά το βράδυ.
Πολλοί νηστεύουν όλη την Σαρακοστή και την τελευταία εβδομάδα κάνουν
πολύ αυστηρή νηστεία, καθόλου κρέας ή ελαιόλαδο! Έτσι αυτή η μέρα είναι
αφιερωμένη στο φαγητό! Τίποτα δεν πάει χαμένο από το πασχαλινό αρνί,
ακόμη και τα εντόσθια, το συκώτι, οι πνεύμονες και τα νεφρά πακετάρονται
με έντερα και ψήνονται. Αυτό ονομάζεται 'κοκορέτσι'.
Το κρασί ρέει άφθονο και μην ξαφνιαστείτε αν σας καλέσουν
να συμμετέχετε στην γιορτή. Οι οικογένειες κάνουν επισκέψεις
Το μεσημέρι ή το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα γίνεται
η Δεύτερη Ανάσταση. Η Αγάπη.
Για την αγάπη των ανθρώπων σταυρώθηκε ο Χριστός, γι αυτό και το Ευαγγέλιο
διαβάζεται σε επτά ή σε δώδεκα γλώσσες, συμβολίζοντας την ενότητα των εθνών.
"Το φίλημα της αγάπης" ανταλλάσσουν όλοι οι πιστοί, ενώ ο παπάς τους
μοιράζει από ένα κόκκινο αυγό.
Στην "αγάπη" παλιότερα, όσοι ήθελαν, έδιναν όρκο μπροστά στο Ευαγγέλιο
και γίνονταν αδελφοποιτοί. Έδεναν δηλαδή τη φιλία τους με αδελφική αγάπη.
Αμέσως μετά την Αγάπη, στον περίβολο του ναού, στήνεται ο χορός,
με πρώτο-πρώτο τον παπά και μετά τους πιστούς, κατά σειρά ηλικίας....
Εβδομάδα της Διακαινησίμου
Η εβδομάδα που ακολουθεί το Πάσχα ονομάζεται "Εβδομάδα Διακαινησίμου"
που σημαίνει "νέα εβδομάδα". Οι μέρες ονομάζονται Δευτέρα του Πάσχα
(εθνική αργία στην Ελλάδα), Τρίτη του Πάσχα, κτλ.
Είναι ιερές μέρες και γίνονται πολλές εκδηλώσεις.
Την Δευτέρα του Πάσχα σε πολλά μέρη γίνονται παρελάσεις.
Νωρίς το πρωί, μετά την λειτουργία, κάθε εκκλησία βγάζει έξω την
σημαία της και τον σταυρό της.
Σε άλλα μέρη η κύρια εικόνα κάθε εκκλησίας τοποθετείται σε άλλη
εκκλησία για κάποιο διάστημα, όπου γίνονται καθημερινές λειτουργίες.
Στις λειτουργίες φέρνουμε μαζί μας τις λαμπάδες της Ανάστασης για να
καούν τουλάχιστον τρεις φορές, πριν τις αφήσουμε στο ναό.
Κάποιοι τις κρατάνε μετά στα σπίτια τους.
Την ώρα που ο Ιερέας λέει το Χριστός Ανέστη, το εκκλησίασμα αποκρίνεται
Αληθώς Ανέστη και ανεβοκατεβάζει τις αναμμένες λαμπάδες.
Τη Δευτέρα της Διακαινησίμου καθώς και την Παρασκευή του Πάσχα
(Ζωοδόχου Πηγής), μπορούν να μεταλάβουν όλοι, και ας μην έχουν νηστέψει,
γιατί οι μέρες αυτές είναι γιορτινές και επιτρέπεται να τρώμε απ’ όλα.
Αν το Πάσχα γιορταστεί μετά τις 23 Απριλίου, τότε η Δευτέρα του Πάσχα
αφιερώνεται στον Άγιο Γεώργιο, έναν αγαπημένο άγιο των Ελλήνων.
Πολλές εκδηλώσεις γίνονται στην μνήμη του.
Αν η γιορτή του (που είναι στις 23 Απριλίου) πέσει μέσα στην Σαρακοστή
ή την Μεγάλη Εβδομάδα, δεν γίνονται γιορτές και μεταφέρονται την
Δευτέρα του Πάσχα.
Μια όμορφη παράδοση για την ημέρα του Αι Γιώργη είναι οι αγώνες με άλογα.
Ο Αϊ Γιώργης είναι προστάτης καβαλάρης αλλά και ορόσημο για
το ανέβασμα των κοπαδιών στα βουνά, όπως ο Αϊ Δημήτρης
για το ξεχειμώνιασμα στους κάμπους, τον Οκτώβρη.
- Την Τρίτη του Πάσχα μια παλιά παράδοση μας θέλει να
ανάβουμε κεριά σε τρεις εκκλησίες στην εξοχή για το καλό, για τύχη και υγεία.
Αν και η Τετάρτη δεν θεωρείται καλή μέρα για γάμους,
η Τετάρτη του Πάσχα είναι η μέρα που τα ηλικιωμένα ζευγάρια μπορούν
να παντρευτούν.
Την Παρασκευή του Πάσχα έχουμε τη γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής,
και σε πολλά μέρη γίνονται εκδηλώσεις.
Αυτές τις μέρες οι άνθρωποι πηγαίνουν στις λειτουργίες και ανάβουν
τις λαμπάδες του Πάσχα τρεις φορές.
Μετά μπορεί κανείς να την αφήσει στην εκκλησία ή να την βάλει
στα εικονίσματα του σπιτιού του.
Η Νέα Εβδομάδα τελειώνει την Κυριακή του Θωμά.
Αυτή τη μέρα γίνονται και πολλοί γάμοι και βαπτίσεις που είχαν
σταματήσει όλη την περίοδο της Σαρακοστής.
Την επόμενη μέρα ανοίγουν τα σχολεία…
Ανάληψη και Πεντηκοστή
Σαράντα μέρες μετά το Πάσχα είναι η "Ανάληψη" ή η επιστροφή
του Χριστού στους Ουρανούς.
Οι άνθρωποι σταματούν να λένε "Χριστός Ανέστη" κατά τις προσευχές....
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου