Γαϊδουράγκαθο

Η μητέρα φύση παίζοντας με σχήματα και χρώματα μπορεί να μεταμορφώνει απλά και άσημα φυτά, όπως το γαϊδουράγκαθο σε μορφές ελκυστικές. 

Ανήκει στην οικογένεια των Συνθέτων (Compositae) 

Είναι μονοετές ή διετές φυτό ύψους μέχρι 120 εκατοστά, πολύ γνωστό, που φυτρώνει σε ακαλλιέργητα και άγονα μέρη. 


Τα φύλλα του φυτού χλωρά ή ξερά είναι καλή τροφή για τα γαϊδούρια και σ' αυτό οφείλει και το όνομά του. 
Είναι μεγάλα, με άσπρες κηλίδες στην επάνω επιφάνεια, χρώματος, κατά το Χειμώνα και την Άνοιξη, σκουροπράσινα, σχιστά, αγκαθωτά που ξεραίνονται μέσα στο καλοκαίρι.
 
H άνθηση αρχίζει τον Ιούνιο και διαρκεί μέχρι τον Αύγουστο. 
Τα άνθη του βγαίνουν πολλά μαζί σε "κεφάλιο" στην κορυφή ενός ξυλώδους ακανθωτού στελέχους και έχουν χρώμα ωχροκίτρινο ή κοκκινωπό. 
Αυτοφύεται σε χέρσα μέρη και στις άκρες των δρόμων, ενώ θεωρείται κακό βότανο από τους γεωργούς γιατί δυσκολεύει το θέρισμα. 
Ο τόπος ή το χωράφι που για μερικά χρόνια έχει παραμεληθεί και έχει μείνει ακαλλιέργητο γεμίζει πολύ σύντομα με γαϊδουράγκαθα και λέγεται "Αγκαθιάρης". 
Με αυτή την ονομασία υπάρχουν τοπωνύμια στη Μάνη, της οποίας το γαϊδουράγκαθο έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο βαθμό, λόγω της εγκατάλειψης.

ΙΣΤΟΡΙΑ & ΠΑΡΑΔΟΣΗ
Σύμφωνα με την παράδοση τα λευκά σημάδια σαν φλέβες στα πράσινα φύλλα του, προκλήθηκαν όταν έπεσαν πάνω στο φυτό σταγόνες από το γάλα της Παρθένου Μαρίας και για αυτό πήρε το αγγλικό του όνομα milk thistle (γαλατοαγκάθι) ή Mary thistle (αγκάθι της Μαρίας).
Ο Διοσκουρίδης συνιστά το μέγα κενταύριον, ή σίλυβον για την επούλωση των πληγών.
Τα κεφάλια από τα άνθη του τρώγονταν βραστά την άνοιξη πριν ανθίσουν όπως οι αγκινάρες και βοηθούσαν στη τόνωση του οργανισμού, το καθάρισμα του αίματος, την αποτοξίνωση του οργανισμού, αλλά και στην αύξηση της παραγωγής γάλακτος των γυναικών. 
Ακόμα χρησιμοποιούταν και για όλες τις ασθένειες της μελαγχολίας.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ & ΧΡΗΣΕΙΣ
Στη σύγχρονη βοτανοθεραπευτική, το γαϊδουράγκαθο είναι το κύριο γιατρικό που χρησιμοποιείται στη προστασία του συκωτιού από λοιμώξεις, κατανάλωση αλκοόλ ή χημειοθεραπείες. Μπορεί να βοηθήσει στο να περιοριστούν οι βλάβες στο συκώτι αλλά και στην ανανέωση των κυττάρων του. Χρησιμοποιείται ακόμα στη θεραπεία της ηπατίτιδας, του ίκτερου και της κύρωσης του ύπατος.
Χορηγείται σε όλα τα προβλήματα της χοληδόχου κύστης καθώς αυξάνει την έκκριση και την ροή της χολής από το ήπαρ και της χοληδόχου κύστης.
Είναι αντίδοτο σε δηλητηριάσεις από μύκητες του γένους Amanita καθώς και από άλλες τοξίνες του περιβάλλοντος.
Χρησιμοποιείτε ακόμα σαν δυναμωτικό του εγκεφάλου και της μνήμης, σαν καταπραϋντικό στη καταρροή και στη πλευρίτιδα, αλλά και στη ψωρίαση.
Πρόσφατα ανακαλύφθηκε η αντικαρκινική, η νευροπροστατευτική αλλά και η καρδιοπροστατευτική του δράση λόγο της μείωση της χοληστερόλης που προκαλεί.

ΦΑΓΩΣΙΜΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ
H ρίζα και τα φρέσκα νέα φύλλα του τρώγονται ωμά ή μαγειρεμένα αλλά πρέπει πρώτα να αφαιρεθούν οι αιχμηρές άκρες τους, το οποίο είναι αρκετά χρονοβόρο. 
Τα φύλλα είναι αρκετά παχιά και έχουν ήπια γεύση όταν είναι νέα, αλλά γίνονται πιο πικρά το καλοκαίρι με τη ζέστη. Μαγειρεμένα έχουν γεύση σπανακιού.
Τα κεφάλια του μπορούν να φαγωθούν όπως οι αγκινάρες πριν ανθίσουν, αλλά είναι πολύ πιο μικρά. 
Οι ξεφλουδισμένοι μίσχοι του τρώγονται ωμοί ή μαγειρεμένοι, είναι εύγευστοι και θρεπτικοί και μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπως το σπαράγγι ή το ρεβέντι ή να προστεθούν σε σαλάτες. Τρώγονται καλύτερα την άνοιξη όταν είναι νέοι πριν σκληρύνουν. 
 Οι ψημένοι σπόροι του είναι υποκατάστατο του καφέ.